Το ζήτημα της εξόδου από το ευρώ είχε ήδη ανοίξει από το πρώτο μνημόνιο, αλλά τώρα τίθεται πλέον σοβαρά. Τα ερωτήματα είναι δύο: α) εάν το κόστος παραμονής είναι πλέον μεγαλύτερο από το κόστος εξόδου και β) εάν είναι πολιτικά εφικτή η έξοδος, δηλαδή εάν το ελληνικό κράτος είναι σε θέση να αλλάξει συνολικά τη διεθνή του στρατηγική.
Προφανώς η παραμονή της Ελλάδας στο ευρώ έχει πλέον τεράστιο κόστος. Αυξάνει με ραγδαίους ρυθμούς το δημόσιο χρέος, ενώ δεν διαφαίνεται καμία οδός εξόδου από την ύφεση, εξαιτίας της εφαρμοζόμενης οικονομικής πολιτικής της ΕΚΤ και της Γερμανίας. Η Ελλάδα, εάν συνεχιστεί η πολιτική των δόσεων και η εφαρμογή της τυφλής δημοσιονομικής προσαρμογής, με τις περικοπές των δημοσίων δαπανών, τη μείωση του δημόσιου τομέα, τις απολύσεις, τη μείωση του κατώτατου μισθού, την αυξανόμενη φορολόγηση και την πιστωτική ανασφάλεια, είναι προφανές ότι θα οδηγηθεί τάχιστα σε ολική οικονομική καταστροφή. Με ύφεση 10 ετών, με δημόσιο χρέος 170% και με ανεργία στο 30%, η έξοδος από το ευρώ θα γίνει σύντομα από ζήτημα επιλογής μια φυσική κατάληξη των πραγμάτων. Θα βγούμε από το ευρώ είτε μέσω μιας κοινωνικής και πολιτικής αστάθειας, είτε αναγκαστικά, δηλαδή εξαιτίας της πλήρους αποτυχίας του προγράμματος.
Επομένως, με την ακολουθούμενη πολιτική η Ελλάδα οδηγείται άμεσα εκτός ευρώ. Μόνον εάν η Γερμανία αλλάξει μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου εντελώς στάση και αποφασίσει τροποποίηση του ακολουθούμενου μοντέλου, εάν δηλαδή κουρευτεί δραστικά το δημόσιο χρέος εκ νέου και εάν δοθεί ζεστό χρήμα στην Ελλάδα για δημόσιες επενδύσεις, τότε μόνον θα ήταν πιθανή μια αλλαγή πορείας εντός ευρώ. Διότι, ιδιωτικές επενδύσεις με τις παρούσες συνθήκες δεν είναι λογικό να περιμένει κάποιος, ακόμη και αν ο μισθός πάει στο μηδέν. Αλλά το να αλλάξει πολιτική η Γερμανία μοιάζει περισσότερο με το παραμύθι της Χιονάτης, παρά με ένα πιθανό πολιτικό σενάριο.
Επομένως, η παραμονή της Ελλάδας στο ευρώ δεν θα είναι δυνατή εκ των πραγμάτων στο άμεσο μέλλον, δηλαδή σε μερικούς μήνες από τώρα. Το ζήτημα εν προκειμένω είναι εάν η Ελλάδα είναι σε θέση να βγει, είναι προετοιμασμένη για έξοδο. Νομίζω όχι. Κανένας δεν έχει σχεδιάσει κάτι παρόμοιο. Εδώ δεν μπορούν να σουλουπώσουν την οδό Μασσαλίας, απέναντι από τη Νομική, όπου μέρα μεσημέρι οι δυστυχισμένοι κάνουν ενέσεις, θα οδηγήσουν την Ελλάδα εκτός ευρώ με σχέδιο; Δυστυχώς, η μαύρη προοπτική είναι η άτακτη, η ανερμάτιστη πορεία προς την έξοδο. Το μόνο κόμμα που θα μπορούσε να σχεδιάσει τέτοιο πράγμα, ο Σύριζα δηλαδή, βρίσκεται ακόμη σε αμηχανία, ενώ δεν έχει ακόμη πρόσβαση στους μηχανισμούς άμυνας, δικαιοσύνης και δημόσιας τάξης, οι οποίοι θα κληθούν τότε να κρατήσουν σε λειτουργία το κράτος. Θα μπορούσε επίσης η Ν.Δ. να είχε τέτοιο σχέδιο, αλλά νομίζω ότι κανείς δεν θέλει να το σκέφτεται. Επομένως, η έξοδος θα γίνει αναγκαστικά και αιφνιδίως.
Το επόμενο ζήτημα είναι εάν η έξοδος συμφέρει. Μακροπρόθεσμα προφανώς. Διότι θα ανακτηθεί η πολιτική εξουσία και θα χρησιμοποιηθεί το σημαντικότερο μέσο άσκησης οικονομικής πολιτικής, η έκδοση χρήματος. Ταυτόχρονα θα αναδιοργανωθεί η παραγωγή, θα τονωθούν οι εξαγωγές, θα βελτιωθεί το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, θα μειωθούν δηλαδή οι εισαγωγές και, το κυριότερο, θα μειωθεί η ανεργία εφόσον θα τονωθούν οι δημόσιες δαπάνες. Φυσικά, θα παραμείνει σε εκκρεμότητα το ζήτημα του δημοσίου χρέους και θα κάνει και την εμφάνισή του ένας καπλάζων πληθωρισμός, θα αυξηθούν οι τιμές των εισαγομένων και, σε πρώτη φάση, θα έχουμε και πρόβλημα σε προμήθειες πρώτων υλών και ειδών διατροφής, ενδεχομένως. Φυσικά. Δεν πρόκειται να μπούμε σε παράδεισο. Αλλά όλα αυτά είναι τίποτα μπροστά σ’ αυτά που συμβαίνουν σήμερα, μπροστά στην ολοκληρωτική κοινωνική και εθνική καταστροφή.
Είναι πολιτικά εφικτή η έξοδος; Δηλαδή μπορεί η Ελλάδα να σχεδιάσει εκ νέου τη θέση της στον διεθνή περίγυρο; Φυσικά. Μια στιβαρή πολιτική ηγεσία μπορεί αμέσως να ενισχύσει περισσότερο τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις, να συζητήσει σε σοβαρότερη και πιο στρατηγική βάση με τη Ρωσία και επιπλέον να κινηθεί με μεγαλύτερη ευελιξία στα εθνικά θέματα, καθώς παραμένει χώρα του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε. Εξάλλου, η παραμονή μας στο ευρώ έχει να κάνει μόνον με τη Γερμανία, από την οποία η Ελλάδα δεν έχει να περιμένει απολύτως τίποτα στα εκκρεμή εθνικά της ζητήματα.
Συμπέρασμα: η παραμονή της Ελλάδας στο ευρώ, υπό τις παρούσες συνθήκες, θέτει σε κίνδυνο την εθνική και κρατική της οντότητα, την οδηγεί σε πραγματικό θάνατο. Η έξοδος είναι η μόνη λύση πλέον και τα δύο μεγάλα κόμματα, Ν.Δ. και Σύριζα θα πρέπει άμεσα να την σχεδιάσουν, το καθένα με τον τρόπο του, σε συνεργασία με την Τράπεζα της Ελλάδος, τους Έλληνες επιχειρηματίες, τα συνδικάτα και, φυσικά, τις δικαστικές και στρατιωτικές αρχές. Τα πράγματα έχουν γίνει πολύ επικίνδυνα. Ο χρόνος μας, τελείωσε.
*Ο Απόστολος Διαμαντής είναι Πανεπιστημιακός και Συγγραφέας.
