Για όσους το γνωρίζουν, μια ολόκληρη κουλτούρα. Ξεκινώντας από το σταφύλι, από τη φροντίδα που του δίνουμε ένα ολόκληρο χρόνο, για να φθάσουμε στην πιο μεγάλη του στιγμή. Στο βράσιμο. Είναι η στιγμή που σταγόνα σταγόνα από το αποστακτήριο θα αρχίσει να τρέχει καθαρό, να γεμίζει τα ποτήρια μας και τις καρδιές μας.
Ένα αφιέρωμα λοιπόν στο τσίπουρο, μια προσπάθεια να το γνωρίσουμε καλύτερα.
Αξίζει να γνωρίσουμε τους ανθρώπους που το παράγουν, αυτούς που φυλάγουν και μεταφέρουν την τέχνη του από γενιά σε γενιά.
Αξίζει να γνωρίσουμε τα μικρά και μεγάλα μυστικά του.
Σύγχρονη εποχή
Με την εξέλιξη της χώρας και την επαναφορά της δημοκρατίας μετά την χούντα, ο νόμος άρχισε να εξασθενεί. Αποφασίσθηκε να επιτρέπεται η απόσταξη χωρίς χρήματα (ατελώς) απλά με κάποια χαρτόσημα . Το κυνήγι των μαγισσών δεν είχε πια ενδιαφέρον. Οι υπόλοιποι κανόνες όμως παρέμειναν. Το 1988 επετράπη και στους αποσταγματοποιούς να παράγουν και να εμφιαλώνουν τσίπουρο με υψηλή όμως φορολογία που δεν το κάνει ανταγωνιστικό με το τσίπουρο των μικρών παραγωγών.
η «ποτοαπαγόρευση» στην Ελλάδα
Μέχρι τότε δεν υπήρχαν ιδιαίτεροι περιορισμοί στις αποστάξεις. Με το νόμο αυτό ορίστηκαν αυστηροί κανόνες που ρύθμιζαν την παραγωγή αλκοόλης, οινοπνευματωδών ποτών και ουσιαστικά περιόριζαν την παραγωγή του τσίπουρου ή όπως αλλιώς κατά συνήθεια ή περιοχή λέγονταν το ποτό από απόσταγμα των στεμφύλων. Παρακολουθούνται και φορολογούνται τα πάντα. Ουσιαστικά αρχίζει η εποχή της ποτοαπαγόρευσης στην Ελλάδα.
Απόσταξη στεμφύλων
Μετά όλα αυτά είναι δύσκολο να γνωρίζουμε με ακρίβεια πότε ξεκίνησε η απόσταξη στεμφύλων για παραγωγή τσίπουρου. Όπως φαίνεται οι αποστάξεις είχαν βασικά το σκοπό της συντήρησης των πλεονασμάτων των κρασιών ή τη παραγωγή αλκοολικών παρασκευασμάτων για φαρμακευτικούς λόγους. Πολλά χρόνια αργότερα αυτονομήθηκαν τα αποστάγματα και αποτέλεσαν ένα ξεχωριστό είδος ποτών.
Αποστάγματα ποτών
Πέρασε όμως πολύ καιρός, για να χρησιμοποιηθεί η τέχνη της απόσταξης στην δημιουργία αποσταγμάτων ποτών. Εννοούμε όχι πια τη τυχαία διαδικασία, αλλά ότι με απόσταξη γίνεται παραγωγή αλκοολούχων ποτών. Ίσως δεν υπήρχε και για χρόνια η ανάγκη να γίνει αυτό. Τους ήταν αρκετά τα απλά ποτά που έπιναν και κυρίως το κρασί.
Η τέχνη της απόσταξης
Πως και πότε ξεκίνησε η τέχνη της απόσταξης; Κάποιοι υποστηρίζουν ότι ήταν γνωστή ακόμη και από τους πρωτόγονους ανθρώπους. Πως; Πάλι με τη διαδικασία της «τύχης», της δοκιμής και της παρατήρησης. Μερικές καυτές πέτρες που έπεσαν στα δοχεία που φύλαγαν τα «κρασιά τους» έδωσαν ατμούς που απορροφήθηκαν από δέρματα ή σφουγγάρια που βρίσκονταν κρεμασμένα από πάνω.
Η φύση δημιουργεί και ο άνθρωπος μιμείται
Ήταν μια φορά κι ένα καιρό η φύση με τους καρπούς της κι ο άνθρωπος που αναζητούσε με αγωνία τη τροφή του. Δοκίμαζε τα πάντα. Παρατηρούσε τα πάντα. Ήταν περίεργος. Μάθαινε. Έτσι, όπως φαίνεται, όλα άρχισαν όταν ένα «τυχαίο» γεγονός συνάντησε την περιέργεια και τη βουλιμία του ανθρώπου. Η φύση δημιούργησε με την «τυχαία» διαδικασία που γνώριζε ένα καινούργιο προϊόν και ο άνθρωπος έσκυψε να δοκιμάσει το αποτέλεσμα αυτής της τύχης.
Ενα παραμύθι
Η ιστορία του τσίπουρου είναι ένα παραμύθι. Ένα λαϊκό παραμύθι που άντεξε στο χρόνο και έφτασε μέχρι τις μέρες μας από στόμα σε στόμα. Κανένας δε ξέρει ποιος πρώτος το έφτιαξε, κανένας δεν ξέρει πως ακριβώς το έφτιαξε. Η συνταγή περνούσε από πατέρα σε γιό, όπως περνούσε από μάνα σε κόρη η τέχνη του νοικοκυριού. Και δεν ήταν λίγες οι φορές που κάποιοι τολμηροί πρόσθεταν και δικά τους «μυστικά» βγαλμένα από την εφευρετικότητα του «δαιμόνιου» μυαλού τους.
