Τις έχουν ονομάσει «υπερτροφές», τις αποκαλούν «δώρα της φύσης», τις χαρακτηρίζουν ως «μικρά θαύματα». Είναι τρόφιμα πλούσια σε απαραίτητα θρεπτικά συστατικά και με πολλά επιπλέον ωφέλιμα χαρακτηριστικά. Ας τις γνωρίσουμε.
Το açai berry, το goji berry και η σπιρουλίνα είναι «συμπυκνωμένα» τρόφιμα μεγάλης βιολογικής αξίας. Καθένα από αυτά περιέχει πληθώρα ευεργετικών συστατικών, ανάμεσα στα οποία και κάποια δυσεύρετα στα συνήθη τρόφιμα, τα οποία έχουν άριστη βιοδιαθεσιμότητα, αφομοιώνονται δηλαδή και αξιοποιούνται σε υψηλότατο βαθμό από τον ανθρώπινο οργανισμό. Στο πλαίσιο μιας γενικά ποικίλης διατροφής, η συστηματική τους κατανάλωση συνεισφέρει με τον καλύτερο τρόπο στην πληρέστερη κάλυψη των διατροφικών μας αναγκών και συνεπακόλουθα στη διατήρηση του επιθυμητού επιπέδου υγείας.
Goji berry
Η φυσική αναζωογονητική δύναμη
Τι είναι: Το goji είναι ένας αναρριχώμενος θάμνος των Ιμαλαΐων, που φύεται σε περιοχές μεταξύ Θιβέτ και Μογγολίας. Ο καρπός του (βατόμουρο) έχει βαθύ κόκκινο χρώμα, όψη και μέγεθος σταφίδας και διαθέτει πολύ υψηλή συνολική αντιοξειδωτική ικανότητα, όπως και το açai.
Πολύτιμα συστατικά: Το βατόμουρο goji έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε διάφορα φυτοθρεπτικά και αντιοξειδωτικά, ιδίως δε σε καροτένια (ζεαξανθίνη, β-κρυπτοξανθίνη, λυκοπένιο) και πολυφαινόλες (ανθοκυανίνες, ελλαγικό οξύ κ.ά.). Είναι επίσης πολύ καλή πηγή βιταμίνης Α (β-καροτίνη), βιταμινών B, C και E, αμινοξέων, ιχνοστοιχείων και μεταλλικών στοιχείων (σίδηρος, χαλκός, μαγνήσιο, κάλιο, σελήνιο, ψευδάργυρος), μπεταΐνης, πρεβιοτικών ινών (πολυσακχαρίτες) και φυτικών στερολών.
Αναμενόμενα επιπρόσθετα οφέλη: Περιορίζει τις υπερβολικές ελεύθερες ρίζες και το οξειδωτικό στρες που αυτές προκαλούν, συντελώντας έτσι στην προστασία των κυττάρων από εκφυλιστικές διεργασίες, βλάβες και πρόωρη γήρανση. Βοηθάει στη μείωση των αυξημένων λιπιδίων και της υψηλής ομοκυστεΐνης στο αίμα, προστατεύει την LDL-χοληστερίνη από την οξείδωση, συνεισφέρει στον έλεγχο της ανεβασμένης αρτηριακής πίεσης. Ενισχύει την όραση, αυξάνει την προστασία των ματιών από τον κίνδυνο εκφύλισης της ωχράς κηλίδος. Ισχυροποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα. Συμβάλλει στην καλύτερη λειτουργία εντέρου, ήπατος, νεφρών και νευρικού συστήματος. Είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό για την αντιμετώπιση της σωματικής κόπωσης και την αύξηση της ερωτικής διάθεσης. Υποστηρίζει την προσπάθεια αδυνατίσματος. Θεωρείται αντιγηραντικό και μακροβιοτικό.
Πού θα το βρω; Αν και πλέον μπορείς να τα βρεις φρέσκα και στην ελληνική αγορά, συνήθως θα τα συναντήσεις αποξηραμένα ή κατεψυγμένα (η γεύση τους μοιάζει κάπως με της σταφίδας), σε μορφή συμπυκνωμένου χυμού ή ως συμπλήρωμα διατροφής.
Τι να προσέξω: Αν προτιμήσεις αποξηραμένα goji, βεβαιώσου ότι έχουν αποξηρανθεί με φυσικές μεθόδους.
Σπιρουλίνα
Η πανίσχυρη τροφή των αστροναυτών
Τι είναι: Μικροσκοπικό βρώσιμο φύκι, με χαρακτηριστικό κυανοπράσινο χρώμα. Αναπτύσσεται σχετικά εύκολα τόσο στο γλυκό νερό υποτροπικών περιοχών (π.χ. σε φυσικές λίμνες, ζεστές και υψηλής αλκαλικότητας) όσο και στο θαλασσινό. Εντούτοις, ο πιο διαδεδομένος τρόπος παραγωγής σπιρουλίνας σήμερα είναι η υδατοκαλλιέργειά της με σύγχρονες βιοτεχνολογικές μεθόδους, χωρίς χρήση χημικών.
Πολύτιμα συστατικά: Πρωτεΐνες σε ποσοστό 55-70% (με όλα τα βασικά αμινοξέα), 12-25% υδατάνθρακες, 6-8% λιπαρά (εξαιρετική πηγή γ-λινολεϊκού οξέος). Πολύ πλούσια σε αντιοξειδωτικά (όπως τέσσερις διαφορετικές μοριακές μορφές της β-καροτίνης), φυτοθρεπτικά με ιδιαίτερη δράση (π.χ. φυκοκυανίνη, σπιρουλάνη, χλωροφύλλη), μέταλλα (όπως σίδηρο, κάλιο, μαγνήσιο), ιχνοστοιχεία (βόριο, σελήνιο κ.ά.), βιταμίνες Α, Ε, Κ, Β (συμπεριλαμβανομένης και της Β12, που υπάρχει μόνο στις ζωικές τροφές), ένζυμα και προβιοτικά (φιλικά βακτήρια απαραίτητα για την υγεία της εντερικής χλωρίδας).
Αναμενόμενα επιπρόσθετα οφέλη: Αυξάνει την ενεργητικότητα, ελαττώνει το αίσθημα κόπωσης. Καλυτερεύει την πέψη, ευνοεί την απορρόφηση και τη βιοδιαθεσιμότητα των συστατικών που προσλαμβάνουμε από τις άλλες τροφές. Ενισχύει την εντερική μικροβιακή χλωρίδα με φιλικά βακτήρια, βελτιώνει τη λειτουργία του εντέρου. Υποστηρίζει το ανοσοποιητικό σύστημα. Συνεισφέρει στην αποτοξίνωση του οργανισμού. Προάγει την υγεία του δέρματος. Βοηθάει στον έλεγχο της όρεξης και στην απώλεια βάρους.
Πού θα τη βρω; Διατίθεται τυποποιημένη ως συμπλήρωμα διατροφής σε μορφή ταμπλέτας ή κάψουλας. Επίσης σε σκόνη, υγρό σιρόπι ή νιφάδες. Σπανιότερα, προστίθεται σε μείγματα πρωτεϊνούχων σκονών, σάλτσες και τρόφιμα ειδικού τύπου όπως ζυμαρικά νιόκι, αρτοσκευάσματα και καραμέλες.
Τι να προσέξω: Να μελετάς προσεκτικά τις διατροφικές πληροφορίες κάθε προϊόντος, όπως π.χ. την προέλευση και την περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες και νάτριο. Εάν πάσχεις από διαταραχές του θυρεοειδούς, βεβαιώσου ότι το προϊόν που επιλέγεις δεν περιέχει καθόλου ιώδιο.
Açai berry
Ο βασιλιάς των αντιοξειδωτικών
Τι είναι: Σκούρο μπλε-μοβ μούρο σε μέγεθος σταφυλιού, που προέρχεται από αυτοφυή φοινικόδεντρα του Αμαζονίου. Εξαιρετικά δημοφιλές, λόγω της μεγάλης αντιοξειδωτικής ισχύος του (ORAC) αλλά και της βοήθειας που φαίνεται ότι προσφέρει στο αδυνάτισμα.
Πολύτιμα συστατικά: Πλούσια πηγή πολυφαινολών (πάρα πολλές ανθοκυανίνες, κυανογλυκοσίδες και προανθοκυανιδίνες), οι οποίες έχουν την ιδιότητα να απενεργοποιούν και τις λιποδιαλυτές ελεύθερες ρίζες και τις υδατοδιαλυτές. Περιέχει, επίσης, απαραίτητα αμινοξέα, πρεβιοτικές ίνες (πολυσακχαρίτες), λιπαρά οξέα ω-3, ω-6 και ω-9, βιταμίνες A, C, E, μέταλλα, ιχνοστοιχεία, λιγνάνες, φυτικές στερόλες και παλμιτικό οξύ, ένα κορεσμένο λιπαρό οξύ μεσαίας αλύσου, με σημαντικό βιολογικό ρόλο.
Αναμενόμενα επιπρόσθετα οφέλη: Συμβάλλει στον περιορισμό των κυτταρικών φθορών και στην αντιμετώπιση της πρόωρης γήρανσης των κυττάρων (ιδίως του δέρματος). Έχει αντιφλεγμονώδη δράση και ευεργετική επίδραση σε αρθρίτιδες. Ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα και τις πνευματικές λειτουργίες. Βελτιώνει την πέψη. Βοηθάει στον έλεγχο της υψηλής χοληστερίνης. Συνεισφέρει στην προστασία της καρδιάς, των αγγείων και του κεντρικού συστήματος. Αποτελεί βοήθημα στην προσπάθεια απώλειας βάρους (είναι φτωχό σε θερμίδες και σάκχαρα, μειώνει την όρεξη, δρα διουρητικά και αποτοξινωτικά).
Πού θα το βρω; Τα φρέσκα βατόμουρα açai είναι πολύ ευαίσθητα και απαιτούν ειδικούς χειρισμούς για να διατηρήσουν αναλλοίωτα τα συστατικά τους. Γι’ αυτούς τους λόγους σχεδόν το σύνολο της παραγωγής μεταποιείται αμέσως μετά τη συγκομιδή. Συνήθως, λοιπόν, θα τα βρεις αποξηραμένα, κατεψυγμένα, σε μορφή συμπυκνωμένου χυμού, σε μορφή λυόφιλης σκόνης για παρασκευή χυμού, γλυκών ή smoothies, καθώς και ως συμπλήρωμα διατροφής.
Τι να προσέξω: Να προτιμάς προϊόντα γνωστών εταιρειών, γιατί η περιεκτικότητά του σε αντιοξειδωτικά διαφέρει ανάλογα με την επεξεργασία.
Να τα χρησιμοποιήσω;
Ο καθένας μας μπορεί να εντάξει τα συγκεκριμένα τρόφιμα στο διαιτολόγιό του και να επωφεληθεί από αυτά, αφού μάς προσφέρουν πολλά διατροφικά στοιχεία που είναι απαραίτητο να προσλαμβάνουμε καθημερινά, αλλά ίσως ο συνήθης τρόπος διατροφής μας δεν το επιτρέπει στον απαιτούμενο βαθμό, π.χ. επειδή προτιμάμε τα πρόχειρα φαγητά, δεν τρώμε αρκετά φρούτα και λαχανικά ή λαμβάνουμε περιορισμένες θερμίδες.
Μου χρειάζονται;
Ενδέχεται να τα έχεις περισσότερη ανάγκη εάν είσαι άτομο με δραστήριο τρόπο ζωής ή έντονες σωματικές δραστηριότητες (π.χ. αθλήτρια), κουράζεσαι πολύ, νιώθεις έλλειψη ενέργειας, αισθάνεσαι εξασθενημένη, δεν διατρέφεσαι ισορροπημένα, π.χ. σύμφωνα με τις αρχές της μεσογειακής διατροφής, κάνεις αυστηρή δίαιτα αδυνατίσματος, ακολουθείς κάποια διατροφή ειδικού τύπου, π.χ. χορτοφαγική, έχεις υπερβολικό άγχος, είσαι στην εμμηνόπαυση ή βρίσκεσαι σε φάση ανάρρωσης έπειτα από ασθένεια.
Έχουν παρενέργειες;
Εφόσον η κατανάλωσή τους γίνεται σύμφωνα με τις οδηγίες κάθε προϊόντος και τη συνιστώμενη δοσολογία, η χρήση τους είναι ασφαλής, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Άλλωστε, είναι τρόφιμα που χρησιμοποιούνται στην ανθρώπινη διατροφή εδώ και χιλιάδες χρόνια, χωρίς να έχουν παρατηρηθεί ανεπιθύμητες ενέργειες. Εντούτοις, όπως συμβαίνει και με άλλα φυσικά τρόφιμα, σε ευαίσθητα άτομα ή σε περίπτωση κατάχρησης μπορεί να εκδηλωθούν ήπια συμπτώματα, όπως φαγούρα στο δέρμα, πυρετός, ναυτία, πονοκέφαλος, στομαχόπονος, δυσπεψία ή διάρροια, τα οποία συνήθως εξαφανίζονται με την προσωρινή μείωση της δοσολογίας ή από μόνα τους, εντός ολίγων ημερών.
Προσοχή όμως! Έγκυες, αλλεργικά άτομα ή με προβλήματα υγείας, ιδίως εάν πάσχουν από αυτοάνοσα νοσήματα ή ακολουθούν φαρμακευτική αγωγή, καθώς και άτομα με υπερδραστήριο ανοσοποιητικό και πολύ χαμηλό φορτίο ελευθέρων ριζών, πρέπει να συμβουλεύονται πάντα τον ιατρό τους.
